Teroka pemikiran yang membentuk Malaysia

Pemikiran utama Nik Abdul Aziz ialah bahawa pentadbiran moden boleh dijalankan dalam kerangka Islam dengan menautkan urusan kerajaan, pembangunan, ekonomi, kebajikan dan disiplin kepimpinan kepada nilai agama. Kajian akademik menggambarkan beliau sebagai pemimpin yang tidak memisahkan peranan ulama dan umara, manakala sumber rasmi Kelantan menunjukkan nilai itu diterjemahkan ke dalam dasar Membangun Bersama Islam.

Gagasan MBI menekankan bahawa kemajuan negeri tidak boleh dinilai hanya melalui pembangunan material. Ia perlu dipandu oleh pengabdian kepada Allah, rasa amanah dalam menjalankan tugas, dan kualiti kerja. Prinsip UMI dijadikan bahasa nilai untuk penjawat awam dan rakyat Kelantan.